Oktober is de maand waarin iedereen plots aan de tuin denkt. De bladblazer komt uit de schuur, de border wordt kaalgeknipt en de tuinmeubelen verhuizen naar de schuur. Logisch, want de eerste nachtvorst kan zomaar meevallen. Maar wie zijn tuin nu te grondig opruimt, doet zichzelf en de tuin eigenlijk tekort. Een paar dingen moeten echt gebeuren voor de winter, en een paar dingen juist niet.
Oktober is de laatste echte kans
Tuinexperts zijn er vrij eensgezind over: oktober is het beste moment om de tuin winterklaar te maken, omdat de kans op nachtvorst dan nog beperkt is. Wacht je tot eind november, dan loop je het risico dat gevoelige planten en potten al beschadigd zijn voordat je er iets aan kunt doen. Houd de weersverwachting dus in de gaten en plan een weekend in waarin je er echt even voor gaat zitten.
Heb je een terras met een kachel of verlichting staan? Lees dan ook ons artikel over je terras bruikbaar houden dit najaar, want veel van die apparatuur kan niet zomaar buiten blijven staan bij vorst.
Je gazon vraagt om een laatste beurt
Bladeren die op het gazon blijven liggen, verstikken het gras. Ze houden vocht vast, er komt schimmel in en in het voorjaar zie je kale, gele plekken terug. Harken of een laatste rondje met de bladblazer is dus geen overbodige luxe. Veel tuincentra adviseren ook om het gazon nog één keer te bemesten met een herfstmest, zodat het gras tijdens de winter over voldoende voedingsstoffen beschikt om de koude maanden door te komen.
Gooi die bladeren trouwens niet meteen weg. Verderop in dit artikel leggen we uit waarom ze nog nuttig zijn.
Potplanten: naar binnen of goed inpakken
Planten in potten zijn kwetsbaarder dan planten in de volle grond, omdat de wortels minder beschermd zijn tegen vorst. Vorstgevoelige soorten zoals olijfboompjes, oleander en veel mediterrane kruiden horen een plek binnen te krijgen, in een koele maar vorstvrije ruimte zoals een garage of serre. Kun je een pot niet verplaatsen, wikkel de pot dan in bubbelfolie of vliesdoek en zet hem tegen een muur, uit de wind.
Controleer potplanten voordat je ze naar binnen haalt altijd even op slakken, bladluis of schimmel. Een ziekte die je per ongeluk mee naar binnen haalt, verspreidt zich razendsnel naar je andere kamerplanten.
Ben je daarna nog op zoek naar een nieuwe aanwinst voor volgend seizoen? De lupine was dit jaar enorm populair en is juist een plant die de winter in de volle grond goed doorstaat.
Je vijver heeft nu aandacht nodig
Heb je een vijver, dan is dit het moment om de pomp eruit te halen en schoon te maken voordat je hem opbergt. Een pomp die blijft draaien bij vriesweer kan defect raken. Vallende bladeren die in het water terechtkomen, gaan rotten en verstoren de waterkwaliteit, dus een schepnetje erdoorheen halen scheelt je in het voorjaar een hoop troep. Bij aanhoudende vorst voorkomt een vijververwarmer of een drijvende ijsvrijhouder dat het water helemaal dichtvriest, wat belangrijk is voor de vissen die erin overwinteren.
Tuinmeubels en gereedschap, zet ze droog weg
Houten en rotan tuinmeubels trekken vocht aan als ze de hele winter buiten blijven staan, waardoor ze sneller gaan schimmelen of rotten. Zet ze binnen op, of dek ze goed af met een waterdichte hoes die ook aan de onderkant sluit. Metalen gereedschap zoals een schep of hark kun je het best droog en, bij twijfel, licht ingevet opbergen, zodat er geen roest ontstaat. Een tuinslang laat je helemaal leeglopen voordat je hem oprolt, want bevroren water zet uit en kan de slang laten barsten.
Waarom je tuin dit najaar best wat rommelig mag blijven
Hier komt het deel dat tegen je opruimdrang ingaat. Een border die kaal en strak de winter in gaat, oogt misschien netjes, maar is voor de natuur bijna waardeloos. Egels, insecten en veel nuttige tuinbewoners overwinteren juist onder een laag bladeren, in een stapel dood hout of tussen uitgebloeide stengels. Dat proces heet bij veel diersoorten winterslaap, een periode waarin de lichaamstemperatuur en stofwisseling flink omlaaggaan om de koude en het voedseltekort te overbruggen. Wikipedia legt uit hoe dat precies werkt, en het verklaart meteen waarom een hoopje bladeren in de hoek van je tuin geen slordigheid is, maar een schuilplek.
Laat dus gerust een deel van je border ongesnoeid staan tot het voorjaar, en leg afgevallen blad niet bij het groenafval maar in een rustig hoekje onder een heg of achter de schuur. Je gazon houd je wel netjes, want daar helpt een laag blad juist averechts, maar de randen van je tuin mogen best een winter lang wat ruiger ogen. In maart ruim je alles in één keer op, en dan kun je meteen verder met je terras lenteproof maken. Je tuin dankt je er in het voorjaar voor met meer leven dan je de winter ervoor had durven hopen.