Je ziet het nu overal in tuincentra: kratten met kale bomen en struiken, wortels in jute gewikkeld. Veel mensen slaan dit over en wachten tot het voorjaar, want dan "ziet de tuin er weer leuk uit om iets nieuws in te zetten". Jammer, want juist nu, eind oktober, zit je precies in het venster waarin bomen en struiken het makkelijkst aanslaan.
Waarom de herfst eigenlijk de betere keuze is
De grond is nu nog warm van de zomer, de zon staat lager waardoor er minder water verdampt, en er valt meestal voldoende regen. Daardoor kunnen wortels van bomen en planten die in de herfst de grond in gaan zich nog goed ontwikkelen voordat de winter echt begint. Tegen de tijd dat het voorjaar aanbreekt, staat de plant er al en kan hij direct energie in nieuwe groei steken, in plaats van eerst nog wortel te moeten schieten.
Plant je in het voorjaar, dan moet de wortel zich nog settelen terwijl de plant tegelijk blad en bloemen aan het maken is. Dat kost extra water en aandacht, zeker bij een droge of hete start van het seizoen. Een herfstplant heeft die concurrentie niet.
Dit is het venster waarin je moet planten
De beste periode loopt grofweg van eind september tot half november, zo blijkt uit een artikel van Weeronline. Je hebt dus nog een paar weken, maar wacht niet te lang. De enige échte uitzondering is een vorstperiode, dan kun je simpelweg niet planten. Zodra de grond bevroren is, raken de wortels beschadigd en slaat de plant niet aan.
Vorstgevoelige soorten, zoals bepaalde siergrassen of mediterrane planten, zet je juist beter in het voorjaar, na de ijsheiligen rond 11 tot 14 mei. Dan is de kans op nachtvorst echt voorbij. Voor winterharde bomen en struiken geldt die beperking niet, die kunnen nu gewoon de grond in.
Fruitbomen en bloembollen horen er ook bij
November is een prima maand om fruitbomen en fruitstruiken te planten, en het is ook de laatste kans om bloembollen zoals tulpen, krokussen en narcissen de grond in te krijgen. Doe dat het liefst in een wat drogere periode, want aanhoudende regen rond het planten kan bollen laten rotten.
Heb je zelf fruitbomen of -struiken die al een tijdje staan? Die kun je nu ook snoeien, zodra ze kaal zijn. Snoeien kan tot diep in de winter, zolang het niet vriest.
Zo bereid je de grond voor
- Spit het plantgat ruim, minimaal twee keer zo breed als de wortelkluit, zodat de wortels niet meteen tegen vaste grond aanlopen.
- Werk compost of goede tuinaarde door de uitgegraven grond, vooral als je tuin op klei of zand zit.
- Zet een boom met een wat groter formaat vast met een boompaal, zodat hij niet scheef waait in de eerste storm.
- Geef direct na het planten flink water, ook als de grond vochtig aanvoelt. Dat sluit luchtbellen rond de wortels.
Dit is ook het moment om kritisch naar je indeling te kijken. Wil je sowieso een rustigere, minder strak aangelegde tuin? Dan lees je ons artikel over tuinen met meer karakter voor inspiratie voordat je gaat spitten.
Kluitplant of containerplant, wat kies je
In het tuincentrum zie je nu twee soorten aanbod naast elkaar: kale kluitplanten met de wortels in jute, en potplanten die het hele jaar beschikbaar zijn. Een kluitplant is meestal goedkoper en slaat in deze periode net zo goed aan, maar hij moet wel snel de grond in, want de wortels mogen niet uitdrogen. Een containerplant kun je iets langer laten staan voordat je plant, omdat de wortelkluit beschermd blijft in de pot. Twijfel je over het formaat, kies dan liever een kleinere, jonge boom dan een grote. Die wortelt sneller en groeit de eerste jaren vaak harder dan een boom die al forser was bij aankoop.
Laat je tuin niet te netjes de winter in gaan
Een veelgemaakte fout is de tuin nu grondig opruimen: alle bladeren weg, elke border kaal geknipt. Dat is juist niet nodig en soms zelfs ongunstig. Uitgebloeide stengels en een laag blad bieden beschutting aan insecten en kleine dieren, en breken in de loop van de winter vanzelf verder af. Lees ook waarom een iets rommeligere tuin de winter beter doorkomt als je twijfelt wat je nu nog wel en niet moet opruimen.
Richt je energie liever op de gootjes en de dakgoot: verwijder bladeren en mos daaruit en controleer de beugels. Een verstopte dakgoot kan wateroverlast, schimmel en houtrot veroorzaken, en dat merk je pas als het te laat is.
Dit plan je deze week nog in
Kijk naar de weersverwachting voor de komende dagen. Geen vorst op komst? Dan is dit het moment om die boom of struik te planten die je al een tijdje in gedachten had, in plaats van ermee te wachten tot het voorjaar. Haal de bollen die nog op de plank liggen uit de verpakking en zet ze alsnog de grond in. En twijfel je nog welke plant je dit jaar wilt toevoegen, kijk dan ook eens naar wat er al goed groeit in je border: de lupine was dit jaar al een publiekslieveling en combineert prima met een nieuw geplante haag of boom.